De kunst van koffie | Manify Interests #15

Koffie: het is onze grootste vriend. We drinken het op kantoor om de dag door te komen, op het terras terwijl we van het zonnetje genieten en grote kans dat het pruttelen van het koffiezetapparaat het eerste geluid is dat je ’s ochtends wilt horen. Er zijn talloze verschillende koffies op de wereld, geen enkel kopje zal dus precies hetzelfde zijn. Wij zijn in de wereld van koffie gedoken. Van de mysterieuze geschiedenis, soorten bonen tot de latte macchiato: de kunst van koffie.

De kunst van koffie

De geschiedenis

Koffie is een eeuwenoud drankje. En ook meteen een enorm mythisch drankje: het begin van de koffie is namelijk een echt mysterie. Hier zijn verschillende theorieën over. Van een geitenhoeder in het jaar 850 die zag dat zijn geit van het eten van bepaalde bessen energie kreeg, tot Soefigeleerden die het gebruikten als spirituele drank. Waar het precies vandaan gekomen is, is onduidelijk. Wel is duidelijk dat het uiteindelijk door handelaren werd opgemerkt en zich in vlot tempo verspreidde over de meeste islamitische landen. Daarna werd het overigens ook weer een tijdje verboden vanwege het stimulerende en verslavende effect.

Naar verluidt zou het eerste koffiehuis in de 16e eeuw in Venetië zijn geopend. In Nederland was het in het begin een écht elitedrankje. Omdat het vanwege de effecten op het lichaam zo’n mysterieus drankje was, dachten mensen dat het magische krachten had. Dit werd vervolgens flink uitgemolken door koffiedikkijkers. Na de 18e eeuw werd het drankje populairder, kwamen er meer koffiehuizen op en daalden de koffieprijzen. Dat was het moment dat koffie ook bereikbaar werd voor het normale volk. En dat maakt koffie tot hoe wij het vandaag de dag kennen: één van de meest gedronken dranken ter wereld.

Soorten bonen

Foto: Tina Guina

Er zijn wereldwijd meer dan 100 verschillende koffiebonen te vinden. Jaarlijks wordt er zo’n 7 miljoen ton aan koffie geproduceerd. Bijna alle koffiebonen zijn overigens onder te verdelen in één van de twee categorieën: ‘Koffie Arabica’ en ‘Koffie Canephora’. Ongeveer 70% van alle koffiebonen die jaarlijks geproduceerd worden valt onder Arabica, de overige 30% valt onder Canephora. Arabicabonen komen oorspronkelijk uit Ethiopië, maar worden vandaag de dag het meest geproduceerd in landen als Brazilië en Colombia. Arabicabonen hebben een heerlijke verfijnde geur en een mildere, zachtere smaak. De zuurtegraad is in de bonen vrij hoog, maar dit is bij koffie iets positiefs.

De Canephora boon, ook wel bekend als de Robusta, is later ontdekt. Hij komt van oorsprong uit Oeganda. De Robusta boon heeft een aanzienlijk hoger cafeïne gehalte dan de Arabica: dit kan oplopen tot wel 70% meer cafeïne. De bonen zijn zeer krachtig en vol van smaak, wat ze een stuk bitterder maakt. Hierdoor worden ze eigenlijk vrijwel alleen in een melange gebruikt.

Manieren van zetten

Er zijn verschillende manieren om tot je ‘bakkie pleur’ te komen. Van oploskoffie tot aan het zelf malen van de koffiebonen. Natuurlijk zullen we oploskoffie nooit proberen goed te praten, al is het een goede optie als je een wanhopige student of 75+er bent. Betere opties zouden overigens filterkoffie of een Senseo-apparaat zijn, deze zijn nog enigszins te pruimen. Maar de beste manier van koffiezetten is natuurlijk het werken met verse bonen. Door versgemalen bonen te gebruiken komt de smaak van koffie véél beter naar boven. 90% van de koffie aroma raakt namelijk binnen een half uur na het malen verloren: wanneer je zelf maalt zul je dus wel degelijk een groot verschil ondervinden.

Het is tegenwoordig niet meer zo moeilijk om een goed bakje te zetten: dit regelen de meeste koffiezetapparaten wel voor je. Liggen deze koffiezetapparaten boven je budget? Een koffiebonenmaler will do the job. Doe de vermalen bonen met heet water vervolgens in een Cafètiere, even roeren, duw de pers naar beneden en voìla: een vers kopje koffie. Van high-end koffiezetapparaat kwaliteit.

Koffiefeit: wist je dat je aan de kleur van de bonen kunt zien hoe sterk de koffie is? Bij donkere bonen is het cafeïne gehalte namelijk lager dan bij lichtere bonen. Deze zijn namelijk langer gebrand, waardoor er meer cafeïne verloren is gegaan. Je zult overigens wel merken dat de bonen méér aroma hebben, juist doordat ze langer gebrand zijn.

Koffietips

Je hebt het misschien wel eens gemerkt: wanneer je zelf je boontjes maalt en braaf de stappen doorloopt, kan het zijn dat je koffie tóch minder lekker is dan je hem in een koffiezaak krijgt. Redelijk logisch, er kunnen namelijk wel een aantal dingen fout gaan. We hebben wat tips voor je op een rijtje gezet.

  • Gebruik zacht water. Hiermee bedoelen we: water met weinig kalk. Hard water is slecht voor je apparaat, maar overigens ook niet bevorderend voor de smaak van je koffie. Voor zachter water kun je water uit een flesje gebruiken of eventueel een waterfilter aanschaffen.
  • Zorg ervoor dat je apparaat/pers/maler etc. schoon zijn.
  • Gebruik een goede kwaliteit koffie. Voornamelijk wanneer je een koffie gebruikt die al gemalen is, moet je goed opletten bij de kwaliteit. Ook is er wel degelijk verschil in de kwaliteit bonen die te krijgen zijn. De ene boon heeft meer smaak dan de ander: doe dus je research en ga niet per se voor de bonen die in de bonus zijn. De meeste bonen zijn overigens ook goedkoper wanneer je ze online bestelt.
  • Zorg dat er bij het bewaren niet te veel lucht bij de bonen of koffie komt. Het beste kun je de koffie bewaren in de originele verpakking en deze oprollen en met een elastiekje dichtbinden. Vervolgens moet je de zak dan in een luchtdichte blik of bus doen en op een koele plek bewaren.
  • Gebruik een koffiemaler die de koffie maalt, en niet snijdt. Wanneer er messen of bladen in zitten dan snijdt het apparaat de koffie, met maalschijven wordt het gemalen. Malen zorgt voor een gelijkere maalfijnheid wat ervoor zorgt dat de aroma beter opgenomen kan worden.
  • Zorg voor de juiste koffie/water verhouding. Een startpunt is 120 ml water op 7 gram koffie. Je kunt hier echter in variëren om je koffie sterker of juist lichter te maken.
  • Hoe fijn je de bonen maalt is afhankelijk van het type koffie dat je wil. Voor een espresso maal je de bonen heel fijn, voor een gewone koffie moet je ze juist wat grover laten. Fijner gemalen bonen zorgen voor een sterkere en bitterdere koffie. Als hij dus té bitter is, kun je de maling wat grover instellen.
Foto: Pixabay

Koffieguide

Tot slot zijn er verschillende koffies die je op het terras kunt bestellen of natuurlijk zelf kunt maken. We hebben de bekendste voor je op een rijtje gezet.

  • Espresso: eigenlijk is de espresso de basis van iedere koffiesoort. Wanneer je een espresso bestelt krijg je één geconcentreerd espresso shotje in een espresso kopje. Een goede espresso is te herkennen aan het crèmelaagje bovenop. De echte espresso heeft een smaakcombinatie van zuur, bitter en zoet.
  • Latte Macchiato: bij de Latte Macchiato wordt de espresso shot toegevoegd aan de melk. De melk is hier dan ook erg belangrijk, het beste is om een volle biologische melk te gebruiken.
  • Ristretto: een espresso shot met de helft minder water. Hierdoor wordt het shotje geconcentreerder en donkerder. De gemalen koffie wordt bij de ristretto harder aangedrukt, waardoor er meer oliën en gekarameliseerde suikers in de koffie terechtkomen.
  • Café Lungo: eigenlijk gewoon een lange espresso. De doorlooptijd van de espresso wordt hierbij verlengd, met als resultaat dat de koffie minder bitter en sterk wordt.
  • Americano: gewoon onze alledaagse kop koffie, eigenlijk. In principe heet water met daarbij extra expresso shot toegevoegd.
  • Caffé Latte: een shotje espresso met gestoomde melk en bovenop een laagje microschuim.
  • Cappuccino: Een Nederlands favoriet. Bestaat uit gelijke delen melk, espresso en melkschuim. De manier waarop je je melk schuimt is hierbij bepalend. Ook wordt bij de traditionele cappuccino volle melk gebruikt.
  • Mokka: een mix tussen een cappuccino en warme chocomelk. Hierbij wordt chocoladepoeder aan de espresso toegevoegd. Hier wordt vervolgens gestoomde melk en microschuim aan toegevoegd.
  • Affogato: een espresso of dubbele espresso met daarin een bolletje vanille ijs. Wordt vaak als dessert gegeten.
  • Caffé Corretto: een espresso met een scheutje drank erin. Hiervoor wordt meestal een zoete Italiaanse likeur gebruikt.
  • Espresso Martini: heaven in a glass.
Foto: Nathan Dumlao


ESSENTIALS



MEER ESSENTIALS